ارّگان ، بهبهان ، کهگیلویه ، بویراحمد ، ممسنی و دیگر مناطق لرنشین جنوبی : هرچی لر ایگو - زدل پر ایگو
شهرداري ياسوج، به منظور زيباسازي شهر، از دادن پايان كار به صاحبان ساختمانها و پيمانكاران تا اجراي نماسازي، خودداري مي كند. شيروان وظيفه شناس، رئيس شوراي شهر ياسوج، با اعلام اين مطلب گفت: ارگانهايي نظير شركت آب و فاضلاب و مخابرات با تأخير در اجراي طرحهاي شهري به زيبايي شهر آسيب وارد مي كنند.
زمستان با همه سرديها و يخبندانش ، لنگان لنگان خانه را ترك مي كند و فصل سبزينه ها با همه زيبايي هايش ، ارمغان بهاري ديگر را به خانواده ها هديه مي كند.بهار طبيعت با شتاب هرچه تمام تر براي تحولي ديگر و زدودن كينه ها و نگرانيها دارد از راه مي رسد. نوروز به عنوان يكي از اعياد باستاني و سنتي ايرانيان در بين ايلات و عشاير كهگيلويه و بويراحمد از ويژگي خاصي برخوردار است . در كهگيلويه و بويراحمد بانوان اولين كساني هستند كه با خانه تكاني و زدودن گردوغبار از محيط خانه ، سالي نو و پرنشاط را به اعضاي خانواده نويد مي دهند
«ارس» يا سرو كوهي كه در اصطلاح محلي «ول» ناميده مي شود و در ارتفاعات بالاتر از 2هزار و 500متري كوه دنا در استان كهگيلويه و بويراحمد در بين صخره ها مي رويد، خود باعث مرگ خود مي شود. اين درخت كه عمر طولاني دارد، به دليل ترشح نوعي «وزين» با درجه اشتعال بالا، با وزش باد و سايش ساقه ها بر روي هم آتش مي گيرد و از بين مي رود. طي روزها و شبهاي پاييزي كه باد در منطقه شديد است، نور روشني كه اين درخت در آن مي سوزد در نقاطي از ارتفاعات كوه دنا كه امكان حضور انسان در آن ممكن نيست، به چشم مي خورد.«حسينقلي بالش زر» معاون فني اداره كل منابع طبيعي كهگيلويه و بويراحمد اظهار داشت: درخت «ارس» از خود مواد بنزني يا آراماتيك (تركيبات آل كالوييدي) كه درجه اشتعال بالايي دارد، ترشح مي كند. درخت مقاومت زياد نسبت به حشرات چوب خوار دارد و رطوبت تأثيري بر روي آن نمي گذارد، بوي حاصل از درخت ارس باعث فرار مار، عقرب و حشرات گزنده مي شود.اين درخت در خاكهاي جوان و تكامل نيافته رويش دارد و زادآوري آن با بذركم است و يكي از چهارگونه سوزني برگان بومي ايران است كه ظاهر آن مخروطي و ارتفاعش بيش از 15متر است.
ياسوج ـ فرامرز حسن پور
«ننه گلاب» پيرزن سالخورده يي است كه بيش از 80 سال كوههاي بويراحمد را زيرپاي گذاشته است و براي درمان روستاييان اين ديار از كوهها و تپه ها بالا رفته است و با دامني پراز گياهان شفابخش برگشته است و جان بسياري را نجات داده است. امروز ديگر توان و پاي رفتن ندارد.
دنا مظهر سرافرازي و سرسختي عشاير و مردمي است كه در جوار آن زندگي مي كنند و عاشقانه دوستش دارند. دنا سرزمين كوهستاني و كهگيلويه و بويراحمد، كوهستاني ترين منطقه ايران است كه حدود سه چهارم آن را كوهها و ناهمواريها فرا گرفته است. دنا و زاگرس همانند ديواري عظيم از آذربايجان در اقتدار مرزهاي غربي به سمت جنوب كشيده شده است و به موازات خليج فارس و تنگه هرمز امتداد دارد. سلسله جبال زاگرس 16استان ايران را در 83پارچه شهر، 34هزارروستا و آبادي و سكونتگاه و 16ميليون نفر جمعيت را در خود جاي داده است.
دهدشت، با وجود تمامي اصالت ها و قدمت تاريخي، از كمترين امكانات شهري برخوردار است و همين امر باعث شده است تا فقر اجتماعي و فرهنگي خود را در اين شهر نمايان سازد.
اين شهر 50هزارنفري با دارا بودن قديمي ترين شهرداري و فرمانداري، چهره اي بسيار بد و آلوده دارد و رفع معضلات آن نيازمند تدبير و چاره انديشي تمامي مسؤولان آن از جمله شهرداري و شوراي اسلامي شهر است. حمام عهد صفويه شهر كه به عنوان سرمايه سياحتي منطقه محسوب مي شود و در نقشه هاي تبليغي به آن فخرفروشي مي شود، رو به نابودي است.
اكثر پياده روهاي آن خاكي و پوشيده از خار و بوته است. كمربندي دهدشت چندسال است كه بدون تكميل شدن به حال خود رها شده و به مخروبه اي مي ماند. بلوار شهر دهدشت كه بايد پاكيزگي آن زبانزد باشد، به محل دفع زباله تبديل شده و به هيچ وجه به آن رسيدگي نمي شود. از طرفي، خيابان جلوي فرمانداري و دادگستري دهدشت با عبور فاضلاب از آن منظره اي بد دارد و هر تازه واردي با مشاهده آن، به اين شهر قديمي افسوس مي خورد. دهدشت بامردم خوب و صميمي خود همانند روستاي بزرگي است كه گاوها و گوسفندها در وسط خيابانهاي آن به چرا مي پردازند. جا دارد مسؤولان منطقه با نگاه ويژه اي به مشكلات اين شهر توجه كنند ونگذارند به دست خودمان، شهري را به وضعيت بدي تبديل كنيم كه رغبت زندگي كردن در آن نباشد.
دهدشت ـ هدايت الله رستگار
گروه شهرستانها ـ با اتمام هشتمين فصل كاوش محوطه باستاني دهدشت با آثاري از دوره اسلامي به ويژه صفوي قدمت سفالهاي منسوب به پيش از تاريخ مكشوفه از ضلع غربي بافت تاريخي دهدشت قرون ميانه اسلامي اعلام شد.
اين سفالها كه بي لعاب بوده و داراي نقوشي با گل اخرا است به دليل شباهت بسيار به سفالهاي دوره اشكاني و پيش از تاريخ، سفالهاي پيش از تاريخ دروغين ناميده شده بود. احمدآزادي سرپرست هيأت كاوش اين محوطه باستاني در گفت وگوي تلفني با واحد اطلاع رساني دستيابي به فضاي معماري سالن مانندبه شكل مستطيل درالحاقات امامزاده جعفر (پير قاضي) واقع در محله اي به نام تنگ رواق منتهي به اتاقهاي اين مجموعه، بقايايي از يك تنور و اجاق و بنايي در حمام ضلع شرقي كه كاربري آن نياز به بررسي بيشتر دارد را از ديگر دستاوردهاي اين فصل كاوش برشمرد. به گفته وي اين حمام تاريخي برخلاف بافت دهدشت كه بناهاي آن از سنگ و گچ است با مصالح آجر و گچ ساخته شده است كه تنها نمونه با اين مصالح در اين محوطه به شمار مي رود.
وي سنگ قبرهايي با خطوط كوفي تزييني در امامزاده بي بي عصمت، حمام با چهار ورودي و اشيا فضاهايي شامل گرمخانه، تون، رختكن، حوض، محل انتقال آب به بخشهاي داخل حمام، سفالهاي لعابدار در دو دسته ساده و منقوش با لعاب به رنگ آبي فيروزه اي و سفالهاي آبي و سفيد كه از ظروف بخش دوره صفوي است. سفالهاي بدون لعاب ساده و منقوش، پيه سوز و مهره هاي سفالين، اشياي شيشه اي و … از دستاوردهاي فصول گذشته در اين منطقه باستاني برشمرد. گفتني است كاوش در اين محوطه تاريخي كه در فهرست آثار ملي نيز به ثبت رسيده از سال 1374 آغاز شده است.
شهر قديمي دهدشت در فاصله 90 كيلومتري شمال غربي شهرستان گچساران بر دامنه تپه اي طبيعي بنا شده است. ساخت قديمي شهر به جانب شمال بوده و مرز شمالي آن را كمربندي صخره اي تشكيل مي دهد كه بخشهايي از ديوارهاي شهر به روي آن ساخته شده و امروزه بقاياي كمي از آن باقي مانده است. اين بافت داراي 5 امامزاده به نامهاي امامزاده جعفر (پيرقاضي) امامزاده معصوم بي بي عصمت، امامزاده سلطان مهدي و امامزاده جابر و چند حمام، مسجد، مسجد جامع، بازار، مدرسه، كاروانسرا و ارگ بوده كه ارگ آن كاملاً تخريب شده است.
