دنا؛ كوهستانيترين شهرستان ايران با قلهها، چشمهها و باغهاي بسيار
كوههاي بلند زيباترين، تماشاييترين و باهيبتترين تجلي دستگاه آفرينش بهشمار ميروند؛ كوه دنا و شهرستان دنا بهدليل ارزشهاي متعدد، كوهستاني بودن و وجود عشاير زياد در دامنههاي آن، اهميت ويژهاي براي مردم استان و كشور دارد. «سي سخت» در دامنه های دنا در 36 كيلومتري مركز استان مانند نگيني سبز بر دامنهي این رشته كوه است كه آب و هواي بسيار مطبوع و معتدل كوهستاني دارد و در ميان كوههاي سر به فلك كشيده، چشمهها، آبشارها، باغهاي انگور و گردو و سيب دارد. شهرستان دنا 63 آبادي دارد كه 51 آبادي در قسمت جنوبي و 12 آبادي در قسمت شمالي آن واقع شدهاند.
رشته كوه دنا كه در شهرستان دنا است، با ارتفاع چهارهزار و 448 متر، 28 قلهي شناساييشده با ارتفاع بالاي چهارهزار متر دارد كه از جملهي آنها به «فاش مستان» يا «بيژن سه» با ارتفاع چهارهزار و 435 متر، «مورگل» با ارتفاع چهارهزار و 425 متر، «قزل قله» با چهارهزار و 378 متر و «برج آسماني» يا «بيژن دو» با ارتفاع چهارهزار و 350 متر ميتوان اشاره كرد كه به ترتيب بلندترين قلههاي اين رشته كوه بهشمار ميآيند. بهعنوان كمارتفاعترين قلهي اين كوه نيز از «گل فرهاد» با ارتفاع چهارهزار و 40 متر ميتوان نام برد.
شهر باستاني دينار از آثار بهجا مانده از دورهي ساساني در اين شهرستان است؛ اين شهر باستاني منطقهاي بسيار وسيع در زير ديوارهي جنوب غربي در بويراحمد سفلي است كه اكنون بهشكل مخروبه درآمده است و اهالي روستاهاي اطراف آن از ساروجها و سنگهاي آن براي ساختمان استفاده ميكنند. از نظر تنوع زيستي، اين شهرستان در نوع خود در كشور و حتا در جهان بينظير است كه از تعداد تيرههاي شناساييشده در اين شهرستان حدود 90 تيره از 150 تيره گياهي كشور 360 تيره گياهي جهان هستند؛ اين در حالي است كه كوه دنا به تنهايي حدود 60 درصد تيرههاي گياهي كشور و 25 درصد تعداد گل تيرههاي گياهي جهان را دارد.
از جملهي درختان جنگلي اين منطقه از بلوط، ارزن، بادام وحشي، گلابي وحشي، بيد و پوشش علفي و بوتهيي شامل گون، علف پشمكي، جو وحشي، پياز كوهي و ريحان كوهي ميتوان نام برد.
حيات وحش اين منطقه نيز در گذشته غني بوده و تنوع وحوش در كليهي مناطق دنا كاملا مشهود بوده است.
در چند سال گذشته بهدليل افزايش جمعيت، سلاحهاي غيرمجاز، توسعهي راهها و شكار و صيد بيرويه، جمعيت وحوش در اين منطقه تا حد زيادي كاهش يافته است.
كوه دنا سه غار دنگزلو، نول، غار يخ و چشمههاي زيادي دارد كه از جملهي آنها به چشمهي ميشي، شرنيك و اسپيد بهعنوان مهمترين چشمههاي آن ميتوان اشاره كرد. همچنين انگور، سيب، گردو و عسل از سوغاتيهاي اصلي اين شهرستان بهشمار ميآيند.